در اينجا من توجه خود را به داستان اقدامات بانك از تاريخ تشكيل آن معطوف و سعى خواهم كرد نشان دهم كه تا سال ( زمستان ) 2 - 1891 آيا از عهدهء انتظارات مؤسسان خود برآمده و آيا سزاوار اعتماد خريداران سهام بوده است يا نه « 1 » . افتتاح عمارت بانك - در موقع مسافرتم بانك شاهنشاهى در همان خيابانى كه سفارت بريتانيا واقع است محلى تهيه و شروع به كار كرد و آقاى رابينو مدير شايستهء آن منتخب شد . وى قبل از آن مدير شعبهء بانك اعتبارات ليون در شهر قاهره بود . روابط بانك با دولت ايران هم بر عهدهء مرد با كفايتى مانند هوتوم شيندلر بود كه خوانندگانم از خيلى پيش دريافته‌اند كه او كليد حل بسيارى از مسائل راجع به ايران بشمار مىرفته ، چنان كه اشاره كردم در اوايل 1890 بانك شاهنشاهى با دستگاه بانك جديد خاور توافقى حاصل و در مقابل 20000 ليره محل آن بانك را در تهران با سرقفلى و اثاثيه و مناصب و غيره خريدارى كرد . حق انحصارى نشر اسكناس - قبلا خاطرنشان كردم كه از جملهء حقوقى كه شاه به بانك شاهنشاهى داد انحصار نشر اسكناس بود كه برطبق مادهء 3 مقرر شد كه مبلغ آن بدون اجازهء دولت ايران از 800000 ليره تجاوز نكند و طى دو سال اول پنجاه درصد و سپس سى و سه درصد پشتوانه داشته باشد . آزمايش دورهء مغول - در تاريخ ، اين اولين بار نبود كه اسكناس در ايران انتشار مىيافت . در حدود ششصد سال پيش يكى از فرمانروايان مغول از خاندان چنگيز كه جانشين او در ايران شده بود همين كار را كرد ، وى كيخاتو ( 94 - 1291 ميلادى ) برادر ارغون خان يا ارغوان شاه و نوادهء هلاكو خان است كه ماركوپولو از دربار بسيار دوردست قوبلاى قاآن با عروس تاتار براى برادر او به ايران آمد . كيخاتو شنيده بود كه آن كار را تاىتسو از سلاطين سلسلهء سونگ نمود و سه قرن پيش به نشر اسكناس در چين اقدام كرد و همان عمل طى پنجاه سال اخير تجديد شده بود كه راجع به آن از قول سياح ونيزى و ابن بطوطه اهل طنجهء مراكش

--> ( 1 ) - رجوع شود به مقالهء پرارزش « بانكدارى در ايران » نوشتهء جى . رابينو با يادداشت‌هائى به قلم هوتوم شيندلر كه مطالبى از آن در آخر اين فصل ذكر شده است .